Tijd vliegt! Daar hebben we allebei sowieso veel last van. En niet alleen omdat we plezier hebben, want ook in mindere tijden glijdt de tijd met sneltreinvaart door onze vingers. We krijgen er geen vat op. We hebben het gevoel net oud en nieuw te hebben gevierd en de volgende jaarwisseling staat al voor de deur. Het lijkt gisteren dat ik zei: “Kijk, de bomen staan ineens weer vol in blad.” Maar net tijdens onze lunchwandeling heb ik moeten constateren dat ineens alle bomen weer vrijwel kaal zijn.
En zo gaat het ook met artikelen op dit blog. Ik was er van overtuigd dat ik hooguit een maand geleden iets geplaatst had…

In een blogcursus die wij enkele jaren hebben gegeven voor toerzeilers, vertelde ik in mijn onderdeel dat het bijhouden van het blog het moeilijkste is. Alle technieken kregen de cursisten in de lessen aangereikt. Aan het eind van de lesdagen, stond er een blog online dat voldeed aan de wensen en eisen van de betreffende cursist. En dan begon het echte werk: verhalen schrijven, foto's maken en dat publiceren. Menig cursist bleek er moeite mee te hebben om dat vol te houden.
Het lijkt zo simpel: even je reisverhaal intypen, wat foto's erbij en klaar is Kees. Maar dan moet je bij het schrijven van je reisverhaal ineens keuzes maken, want je wilt geen ellenlange teksten plaatsen. Die worden namelijk niet gelezen. En bij het nalezen van je verhaal kom je tot de conclusie dat er wel erg vaak 'en toen' staat. Dus wordt het weer herschrijven. Voor je het weet ben je uren en uren bezig.

Ik heb zelf intussen wel wat ervaring in schrijven, maar dat wil niet zeggen dat ik het zo uit mijn mouw schud. Voor mij is de grootste uitdaging het vinden van een geschikt onderwerp. Bij de doorstart van Webkoppel Schrijft in 2012 was dat geen probleem. We stonden op het punt te verhuizen naar onze zeilboot en afscheid te nemen van een huis aan de wal. Genoeg stof om een jaar regelmatig cursiefjes te schrijven over dat proces en over de verschillen tussen wonen in een huis en wonen op een zeilboot. Uiteindelijk hebben deze cursiefjes geleid tot een mooi boek 'Gek verklaard! – van woonhuis naar woonzeilboot'.
En daarna werd het stil op het schrijversfront. Ik had geen duidelijk onderwerp meer. Tijdens een cursus 'Essay schrijven' heb ik mijn 'huiswerk' geplaatst en verder nog enkele verhalen geschreven voor wedstrijden. Maar een duidelijk onderwerp waar ik weer langere tijd mee vooruit kon, is er niet gekomen.

Ooit was het de bedoeling om allebei te schrijven voor Webkoppel Schrijft. Al vrij snel bleek dat te hoog gegrepen. Gebrek aan onderwerpen, gebrek aan tijd, gebrek aan schrijfpassie, het is er allemaal debet aan. Het is nu eenmaal niet simpel om een blog levend te houden. En daarom komen wij tot de conclusie dat we als schrijvend webkoppel klaar zijn. We sluiten het hoofdstuk.
Gaat het blog nu offline? Nee dat voorlopig niet. Er komen alleen geen nieuwe artikelen meer bij. Het heeft nog een tijd bestaansrecht als een soort van archief. Een onderwerp kan zomaar weer opleven hier of daar.

Stop ik nu helemaal met schrijven? Ook dat niet. Het kan zomaar zijn dat ik een nieuw blog start met nieuwe onderwerpen. Ik ga eerst een aantal artikelen schrijven om te kijken of het onderwerp dat ik in gedachten heb, me ligt. Als ik dan, samen met mijn redacteur, concludeer dat er een lezersgroep voor is, dan komt er een nieuwe site.

Maar… ik schrijf niet alleen aan blogartikelen. Er zit een roman in de pen… En daar laat ik het voor nu bij!
Dank aan onze lezers hier op Webkoppel Schrijft. Ik hoop jullie te zijner tijd terug te zien.

Ontsnappen uit een gevangenis wil elke gedetineerde, is mijn indruk. Opgesloten zitten in een beperkte ruimte met tralies voor het kleine raam, is geen pretje. In de buitenwereld wordt wel gezegd dat de gevangenis een luxe hotel is waar de criminelen geen klagen hebben, maar het lijkt mij dat opgesloten zitten toch best een straf is. Als ik nadenk over gevangenissen komen er drie soorten in beeld: de koepelgevangenis, de Bijlmerbajes en de eigen gevangenis. Uit welke gevangenis zou het het meest moeilijk zijn om te ontsnappen?

In Nederland zijn einde negentiende eeuw drie koepelgevangenissen gebouwd. Ze zijn dus al meer dan een eeuw oud. Ik vraag me af of dat invloed heeft op de ontsnappingskans. Zijn er bijvoorbeeld zwakke plekken in de muren waar je met enig gemak een gat in kan schrapen? Als ik films moet geloven is het losmaken van bakstenen uit de muur een van de populairste ontsnappingsmethoden. De cellen in de koepelgevangenis zijn allemaal gecentreerd om een rond 'plein'. De gedachte hierachter was dat de bewakers een goed overzicht hadden vanaf dat 'plein' en alle cellen in de gaten konden houden. Maar de achterwanden van de cellen zitten tegen de buitenmuur en dat biedt vast kans op het loswrikken van stenen. Eenmaal een gat naar buiten, laat je je uit de koepel glijden, je vrijheid tegemoet.

De Bijlmerbajes is van recentere datum. Eind jaren zeventig van de vorige eeuw is deze gevangenis in gebruik genomen. Een verzameling hoekige gebouwen, strakke lijnen, veel beton, maar geen tralies voor de ramen. Dat biedt misschien een uitweg? Knoop een aantal lakens aan elkaar en verdwijn via het gat dat je in het raam maakt. De vraag is: hoe kom je aan lakens? In de koepelgevangenis is dat geen probleem. Er zijn in die ruim honderd jaar ongetwijfeld ingezetenen overleden, wellicht vermoord. De kans dat het spookt onder de koepel is niet geheel uit te sluiten. Weet je genoeg spoken te vangen dan kun je hun lakens afpakken en gebruiken. Misschien is de Bijlmerbajes nog te jong voor spoken en is het noodzakelijk een andere uitweg te vinden. Lakens stelen uit de wasserij, of jezelf in een container vuile lakens verstoppen in de hoop dat je buiten ongezien wegkomt. Als je jaren vastzit, heb je in elk geval genoeg tijd om te filosoferen over ontsnappingsroutes, te zoeken naar gaten in het beton of je gedraagt je netjes om zo vervroegd vrij te komen. Dat laatste is waarschijnlijk de slimste methode.

Maar wat nou als je vastzit in je eigen gevangenis? Hoe ontsnap je daaruit? De eigen gevangenis wordt gekozen door het zelf. Opgegroeid met strakke normen en waarden, vaste patronen, vormt het zelf een ideale woonplaats voor de hokjesgeest. Ik ben zelf een goed voorbeeld. Ik heb geleerd om altijd braaf de regels te volgen. Vertel mij dat een vijf-alinea-essay uit vijf alinea's moet bestaan, dan kan ik daar onmogelijk van afwijken. Een essay met drie alinea's past niet in mijn hokje met 'vijf-alinea-essays' en zes alinea's past net zo min. Als ik geleerd heb dat essays altijd wetenschappelijk, literair en dus zwaarmoedig moeten zijn, dan zegt mijn hokjesgeest dat ik ongeschikt ben voor dit schrijfgenre. Ik heb immers niet het noodzakelijke universitaire niveau.

Alles wat het zelf tegenkomt wordt gewikt en gewogen om vervolgens geplaatst te worden in een hokje. Afgebakend, precies omschreven, zijn er rijen en rijen afsluitbare vakken in het brein. Het plaatsen in hokjes geeft duidelijkheid, zekerheid, vertrouwen. Het is makkelijk, maar tegelijkertijd betekent het opgesloten zijn. Vastgebonden aan de vast omschreven 'waarheden' zonder de mogelijkheid dit los te laten en simpelweg te genieten van een vijf-alinea-essay dat bestaat uit drie alinea's. Buiten de vastgelegde ruimtes is er twijfel, onzekerheid, zoeken. Past iets niet in een hokje dan slaat de wanhoop toe. De hokjesgeest is het niet machtig om buiten de kaders te gaan, out of the box te denken. De vrijheid buiten de eigen gevangenis voelt als een bedreiging. Eruit ontsnappen is geen optie die bij de hokjesgeest naar boven komt. Misschien omdat hij geen spook is maar een geest en daardoor niet beschikt over een laken. Laat staan dat hij meerdere lakens aan elkaar kan knopen om te gebruiken als glijbaan de hokjes uit. Er is een vak waar 'verstoppen/onderduiken' op staat. Daar past een laken in omdat het een uitstekende schuilplaats biedt wanneer je eronder wegkruipt. Aan elkaar knopen en gebruiken om te ontsnappen, is een heel ander verhaal.

Maar wat nou als het zelf, de mens achter de hokjesgeest zich bewust wordt van zijn gevangenschap? Dan wordt het knokken, worstelen, zoeken, proberen, vallen en opstaan om ooit los te breken en de vrijheid zonder hokjes te ervaren. Ik denk dat het uitbreken uit een koepelgevangenis of de Bijlmerbajes een stuk eenvoudiger is.

Al vijftig jaar een man

Op zaterdag 23 november 2013 wordt de vijftigste 'verjaardag' van de Engelse sciencefiction televisieserie Doctor Who gevierd met een speciale aflevering. Als Whovian, fan van de serie, kijk ik daar naar uit. De Doctor is buitenaards, reist door tijd en ruimte en een aardse reisgenoot begeleidt hem meestal. Hij heeft het vermogen te regenereren, oftewel wanneer hij dodelijk wordt getroffen, komt hij terug in een nieuw lichaam. Zo kan de producent een acteurswissel op een geloofwaardige manier realiseren. Op dit moment speelt de elfde regeneratie van de Doctor en komt de twaalfde met kerst. In alle twaalf gevallen is gekozen voor een man. Zijn reisgenoot is meestal een vrouw. Soms reizen er twee mensen mee en dan is de tweede vaak een man.

Ik ben me gaan afvragen of het tijd wordt voor een hele nieuwe Doctor. Geen man meer. Met de discussie over Zwarte Piet nog vers in het geheugen, vraag ik me af of er sprake is van discriminatie van de vrouw. Zwarte Piet wordt door een deel van de inwoners van Nederland ervaren als racistisch, een overblijfsel uit de slaventijd dat nu toch echt geen recht van bestaan meer heeft. Een steeds fellere discussie en een verdeling in twee kampen is het resultaat. Dat vind ik een beetje overdreven voor een kinderfeest wat gevierd wordt rondom een fictief persoon, tot leven geroepen door 'acteurs'.

Ook Doctor Who is een fictief persoon die wordt neergezet door een acteur. Vooral in Engeland is hij razend populair en identificeren mensen zich met hem, alsof hij een persoon van vlees en bloed is. Komt daar binnenkort dan een felle, fanatieke discussie over vrouwendiscriminatie? Of is dit aan te zwengelen? Kan een willekeurige Whovian het vuurtje aansteken en de discussie doen oplaaien over het feit dat de Doctor steeds een man is en dat dat een belediging is van de moderne vrouw? Doctor Who is inmiddels tussen de negenhonderd en elfhonderd jaar oud en is aan zijn twaalfde gestalte toe. In al die honderden jaren heeft hij door evenzoveel universums gereisd, op vele planeten vertoefd, maar schijnbaar is in elke beschaving het klassieke rollenpatroon van kracht dat op aarde geldt. De man is de beschermheer, de sterkste, de kostwinner, de ridder op het witte paard ter redding van de zwakkere vrouw.

Ik vraag me af of een vrouwelijke Doctor Who geloofwaardig is binnen de verhaallijnen en of het noodzakelijk is om na vijftig jaar de klassieke verdeling te doorbreken. Worden mijn acterende seksegenoten gediscrimineerd omdat ze nooit de rol van de Doctor op zich kunnen nemen?

De vrouwelijke reisgenoten hebben duidelijk een ontwikkeling doorgemaakt in de loop van de vijftig jaar. In de jaren zestig en zeventig keken de metgezellinnen tegen hun 'heer en meester' op. Meestal ook letterlijk. In het eerste seizoen introduceert de producer de grootste vijanden van de Doctor: de Daleks. Deze robotachtige wezens, met een soort ontstopper als 'arm' en een dodelijk wapen als andere 'arm' boezemen de kijkers angst in. En niet alleen de kijkers. De meereizende jonge vrouw vlucht weg in de armen van de Doctor terwijl ze de mussen van de daken gilt.
Tegenwoordig is dat wel anders. Een van de regelmatig terugkerende vrouwelijke reisgenoten, River Song, valt letterlijk het ruimteschip, de TARDIS, binnen. Nog voor de Doctor in staat is iets te zeggen, staat ze op, loopt naar het bedieningspaneel en met een paar drukken op wat knoppen en het overhalen van een hendel parkeert ze de TARDIS op een planeet. Met een grote grijns op haar gezicht antwoordt ze op een vraag van de Doctor: 'Ik leerde het van de beste.'
Niet alle dames doen dit kunstje na, maar vrijwel elke metgezellin vecht mee aan de zijde van de Doctor tegen welke vijand dan ook. Neem nou Rose, zij ontmoet de Doctor terwijl ze tegenover een aantal etalagepoppen staat die ineens gaan bewegen en haar aanvallen. Op dat moment vluchten ze samen het warenhuis uit. De veroorzaker van deze 'levende' etalagepoppen leeft onder de Thames Barrier. Het wezen neemt de vriend van Rose en de Doctor gevangen. In plaats van wegrennen, slikt Rose een paar maal, springt lenig naar een touw en met een goedgemikte zwaai trapt ze een buisje met vernietigend gif uit de handen van een grommende etalagepop. De vijand is overwonnen! Rose zegt droog: 'Ik heb brons gehaald op de spelen de middelbare scholen.'
De Doctor wordt vaak flink aangestuurd door zijn 'betere helft'. Al is er geen sprake van een huwelijk of liefdesrelatie, de band tussen hem en zijn reisgezelschap is sterk en tot op zekere hoogte is hij zelfs afhankelijk van haar of hen. Alle keren dat hij alleen reist, gebeurt er iets wat hij niet kan oplossen, et voilà daar is een (tijdelijke) metgezellin!

Als je er zo naar kijkt, is het helemaal niet nodig om de Doctor te laten regenereren in een vrouw. Dat hij altijd een man is, is niet het resultaat van discriminatie van de vrouw. Naast hem staan sterke dames en samen vormen ze een hecht team met een gelijkwaardige inbreng. De vrouwelijke kijkers kunnen zich identificeren met de metgezellin en de mannelijke kijkers met de Doctor. Vanuit elk oogpunt klopt het dus en is er evenwicht in de rolverdeling. Geen reden om een discussie over vrouwendiscriminatie aan te wakkeren.

Een lied van Boudewijn de Groot. Jeugdsentiment. Ik staar voor me uit, het beeld van de met opgetrokken schouders fietsende man op mijn netvlies (zoals de foto in dit artikel van de Volkskrant). Is hij zich bewust van zijn omgeving? Is hij sterk? Is hij alleen met zijn verdriet? Kan je als mens überhaupt persoonlijk verdriet toelaten als de directe wereld om je heen in duigen ligt? Of kan je als getroffene juist niet anders? Sluit de man zich af van zijn omgeving omdat het leed anders helemaal niet te dragen is? Ik zoek naar een antwoord op de algemene vraag: kan en mag persoonlijk leed de ruimte krijgen als het gemeenschappelijk leed zo groot is?

Even beleef ik de storm van een paar weken geleden in mijn eigen land weer. Ik ben veilig op kantoor en bewust niet thuisgebleven. Langs de kust heerst enige tijd windkracht elf en voor een minuut of tien staat er in het noorden zelfs orkaankracht. Het land en de mensen piepen, kraken, steunen en kreunen. Bomen bezwijken onder het geweld, dakpannen vallen naar beneden, en soms gaat de wind zelfs met hele daken aan de haal. Auto's verdwijnen onder de gevallen bomen. Er zijn enkele doden te betreuren en gewonden te verzorgen. De mensen leven mee met de nabestaanden, al hebben ze geen flauw benul wie de overledene geweest is. Nederland is even een geheel, net als bij een wereldkampioenschap voetbal. Meeleven, meetreuren, meefeesten, we kunnen het goed. Maar kan degene die aan den lijve de storm en de schade ondervindt, meeleven met de rest van de gemeenschap? Moet hij dat? In mijn beleving, mijn manier van denken, hoeft dat echt niet. Het is voor mij volkomen logisch dat je als getroffene vooral met jezelf bezig bent. Je wereld wordt even heel klein. Later vergroot zich dat meestal weer.

Maar de man in de Filipijnen? Hij brengt zijn geliefde naar een graf, terwijl om hem heen de chaos zichtbaar is. Totale verwoesting door de kracht van een orkaan. Hij gaat op in zijn taak, zijn verdriet en heeft geen oog voor de verwoesting om hem heen. Vraagt de wereld nu aan hem om zijn verdriet opzij te zetten? Moet hij maar bedenken 'het is vreselijk, maar het leven gaat door en we moeten er met z'n allen de schouders onder zetten'? Het is een manier van verwerken. Even zo goed kan hij denken 'zoek het allemaal maar uit, mijn leven is nu voorbij en ik ga me niet bezighouden met de opbouw om me heen.' Ook dat is een manier van verwerken, een reactie die je kan verwachten.

Misschien is al het persoonlijke leed samen wel de manier om het grote gemeenschappelijke leed zichtbaar te maken. Uiteindelijk is Anne Frank de verpersoonlijking van het Joodse leed in de Tweede Wereldoorlog geworden. Haar persoonlijke gedachten, verdriet, angsten et cetera, staan nu voor de grotere gemeenschap. Wie weet staat de man op deze foto, of vooral de foto, over enige tijd voor het verdriet van de Filipijnen na de orkaan. Dan staat zijn persoonlijk leed symbool voor de verwoesting.

Voor hetzelfde geld verdwijnt de foto in archieven, blijft de man anoniem en eist de wereld om hem heen de aandacht op. Dan ziet de wereld slechts het totaalbeeld, strijdt het individu zijn eigen strijd en telt persoonlijk leed niet mee.

De vraag intrigeert me. Een antwoord heb ik niet.

Sla er de dikke Van Dale maar eens op na. Email (spreek uit ee-maj) betekent: glasachtige, ondoorzichtige of transparante massa, in een dunne laag aangebracht ter bedekking of versiering (brandverf) van metalen, glazen en stenen voorwerpen en keramiek. Het materiaal wordt gebruikt voor sieraden en huishoudelijke voorwerpen. Wie kent die knaloranje emaillen pannen niet? Dat is iets heel anders dan e-mail, dat staat voor elektronische post. Ook het Groene Boekje, en zelfs het Witte Boekje, geeft aan dat wanneer er elektronische post bedoeld wordt, het woord geschreven moet worden mét het koppelteken.

De verwarring in schrijfwijze is ontstaan door de verengelsing van het Nederlands. Op de website van het Genootschap Onze Taal is bij 'e-mailadres / emailadres' te lezen dat in 2007 een Britse actiegroep een actie is begonnen om het streepje te schrappen. Volgens deze groep getuigt het streepje zelfs van disrespect voor het medium e-mail. Dat geldt dan alleen voor het Engels. Zijn de teksten in onze moedertaal geschreven dan maakt het koppelteken juist het verschil. Een vriend van vroeger, met wie ik ooit een discussie had over deze spellingkwestie, vond dat het niet uitmaakt hoe je het schrijft, mits je het consequent op dezelfde manier gebruikt door bijvoorbeeld een website heen. Toen ik begon over het bestaan van het materiaal email, hoorde hij het in Keulen donderen.

Het bestaan van email raakt steeds minder bekend. Kennen we dat klassieke materiaal nog in de eenentwintigste eeuw? Weten we dat een edelsmid er prachtige sieraden mee maakt? Of dat je kunt koken in emaillen pannen en dat dat wordt aangeprezen als 'de groenste manier' van koken? (Zie: Grote-gekleurde-emaillen-pannen) Het is toch jammer dat het materiaal email in toenemende mate onopgemerkt blijft, omdat de elektronische post voortaan op buitenlandse wijze geschreven moet worden.

Laten we de Nederlandse taal niet nog meer 'vervuilen' en het verschil in betekenis tussen email en e-mail levend houden door middel van het koppelteken. Als kranten, tijdschriften, nieuwsbrieven en websites consequent e-mail gebruiken voor elektronische post, blijft het gebruik van email bekend in combinatie met onder andere knaloranje pannen en prachtige sieraden.

Mijn eiland?

Mijn naam is Roos. Ze zeggen dat ik op een eiland leef. Ze willen dat ik dat bevestig, maar ik weet niet wat ze bedoelen. Ik zit hier gewoon in mijn kale ruimte met als enig opvallend ding een gekleurde lap stof. Zo'n mooi, lang stuk stof met prachtige, felle kleuren in strepen. De stof is vastgezet aan beide muren. Zo kan ik er in gaan liggen. Dan voel ik me prettig en veilig. Meestal dan.

Ik beweeg zachtjes van links naar rechts en sluit mijn ogen. Ik zie mijn prachtige kleurenboog opdoemen. Een kleurenboog die bestaat uit paden van een soort keien. Nooit helemaal glad, maar ook nooit zo grillig dat het vervelend voelt als ik er met blote voeten over loop. Ik kies vaak voor het blauwe pad. Via blauw kom ik altijd bij de zee, waar ik eindeloos kan staren in het niets. Mijn voeten in het water en nergens over denken. Heerlijk vind ik dat. Soms neem ik het groene pad. Alleen als ik andere geluiden wil horen dan golven en wind. Groen gaat naar een plek met gras en struiken. Er staan ook een soort struiken op een soort paal. Ik weet de naam niet, maar weet wel dat ik die naam ooit geweten heb. Dat is zo raar. Ik probeer niet te denken aan die naam, omdat ik hoop dat ik het dan weer weet. Maar hoe meer ik niet nadenk, hoe meer ik juist denk. Misschien ga ik daarom niet zo vaak via het groene pad.

Laatst heb ik het rode pad genomen. Ik voelde me stoer en sterk en wilde iets nieuws ontdekken. Ik ga echt nooit meer! Rood leidt naar chaos, naar drukte, naar andere mensen die praten, schreeuwen, mij aanstaren. Ik ben gaan rennen, heel hard gaan rennen. Maar ik was de weg kwijt. Ik rende alle kanten op zonder uit te komen bij een pad. De mensen stonden in de weg. Ze verborgen het pad voor mij. Ze trokken aan me, riepen mijn naam. “Roos, Roos, kom terug.” Ik was zo bang dat ik mijn ogen open deed en de kale ruimte weer zag. Meteen waren alle rode mensen weg.

“Je bent weer naar je eiland gegaan” zeiden ze. Als zij het zeggen, is het misschien wel waar.

Wil je de winnende verhalen ook lezen? Kijk dan op Schrijfretraite.nl voor de pdfjes met de verhalen en met het juryrapport. (zolang het op hun site staat)

Jachthaven Seaport Marina wordt via deze naam gekoppeld aan een grote politie-actie waarbij politie, douane, marechaussee en de Belastingdienst pleziervaartuigen controleren bij de sluizen van IJmuiden. Volgens de reportage kan geen enkele boot ontsnappen en worden ze allemaal binnenstebuiten gekeerd. Om het verhaal nog spannender en pakkender te maken, laten ze de burgemeester aan het woord over illegale bewoning en hennepplantage, wat allemaal leidt tot georganiseerde criminaliteit en “dat willen we in IJmuiden niet”.

Ik zit nog op zee als ik de eerste, geschreven, berichten lees over de actie. Ik ben samen met mijn man onderweg van Vlieland naar IJmuiden op ons zeiljacht Markiezin. IJmuiden is onze vaste ligplaats en we wonen aan boord. Volkomen legaal! Keurig ingeschreven bij de gemeente Velsen waar IJmuiden toebehoort. Omdat we nog zeker drie tot vier uur te gaan hebben, maak ik me geen zorgen over een invasie van de sterke arm. Tegen de tijd dat we de jachthaven aanlopen, is iedereen al naar bed. Ik maak me echter wel druk over de inhoud van de berichtgeving. Waarom iemand die al jaren niet meer onder de levenden is, gebruiken om een nieuwsitem spannender te maken? Het bekt zeker niet lekker als je gewoon vertelt: bij de sluizen van IJmuiden wordt momenteel een gecoördineerde actie gehouden door die en die om pleziervaart te controleren. Dat is geen nieuws denk ik. In elk geval geen nieuws dat de kijkers van het achtuurjournaal boeit. Koppel het aan vermeende criminaliteit en het is een ander verhaal. Maar niet noodzakelijkerwijs een verhaal dat waar is!

Ik doe navraag in de jachthaven bij de buren die de hele dag aanwezig zijn geweest. Zij hebben twee douanebootjes gezien, maar dat is niks bijzonders. Dat is vrijwel dagelijkse kost. De echte actie heeft plaatsgevonden bij de sluizen van IJmuiden. Om precies te zijn: bij de Kleine- en de Zuidersluis. En dan vooral aan de kant van het Noordzeekanaal. Deze manier van controleren gebeurt zo goed als elk jaar wel een keer. Net als dergelijke acties aan de grens, of bij caravans en campers, of bij Schiphol. Maar die zijn niet te koppelen aan een naam die onuitwisbaar verbonden is met criminaliteit. En dus veel minder interessant voor journalisten. De vraag is wat controle van pleziervaartuigen te maken kan hebben met de situatie in de vissershaven van IJmuiden. Mijns inziens: niets! De burgemeester doelde dan ook echt op het gebied rondom de vissershaven en niet op de jachthaven. Onduidelijk blijft hoe de problemen daar veranderen door controle van pleziervaart.

En dan ontstaat bij mij de vraag: 'Wat is er echt waar in de journalistieke berichtgeving?'

Ontmoeting met poëzie

Het is mijn eerste schrijfdag en ik ken er niemand. Terwijl ik de trap oploop, houdt een dame in maagdelijk witte verkleedkleding mij staande.
“Mag ik iets in uw oor fluisteren?”
Maar natuurlijk! Ik houd het ene eind van een lange koker tegen mijn oor. De witte fee fluistert. Helder klinken haar woorden. Ik probeer me volledig te concentreren, maar uiteraard vervliegt het gedicht in mijn hoofd en blijven slechts indrukken achter. Fragmenten zonder samenhang. Boodschap in een fles. Mens gaat niet over de oceaan. Natuurlijk wel, denk ik, ik zeil!
Aan deze kant van de oceaan is er een eenvoudige boodschap: “wil je mij het zout geven mijn lief?”
Ik vind het prachtig, wil vasthouden, maar woorden laten zich niet vastzetten in mijn hoofd. Daar zijn ze niet voor gemaakt. Hoewel? Woorden in poëzie gegoten zijn waarschijnlijk wel geschreven om vast te haken in je hoofd, in je gedachten, je beleving. Ik heb niet veel met poëzie, snap het meestal niet en heb het daarom na school volledig links laten liggen. Maar nu, nu een fee mooie woorden in mijn oor fluistert, denk ik toch voorzichtig dat ik het genre een kans moet geven. Als lezer, want als schrijver ligt de enorme worsteling met poëzie bij een schrijfcursus nog heel vers in mijn geheugen.

Onbekendheid met schrijvers

Ik bedank de fee en loop verder. De overgang is groot. Een foyer vol pratende, schuifelende mensen met een rij langs de koffie en thee. Ik pak een kopje, kies een zakje en zoek rond naar een plek waar ik mijn, bij de aankomsthal gekregen, map en persoonlijke envelop kan openen. Snel manoeuvreer ik naar een vensterbankplek. Mijn kop thee overleeft zonder morsen. Naast me staat een vrouw, verdiept in haar schrijfdagspullen. Ik laat de mapinhoud door mijn handen gaan: een tijdschrift, veel informatie, een cd met drie verhalen van Annelies Verbeke. Leuk! Ik ken haar helemaal niet, maar ga wel haar workshop volgen. Eigenlijk ken ik geen van de namen van de aanwezige schrijvers. Ik begin het een beetje als een gemis te ervaren. Verzin excuses voor mezelf. Dat mijn geheugen te slecht is bijvoorbeeld. Dat het allemaal Belgische schrijvers zijn, die in Nederland minder bekendheid genieten en verstopt staan in onbereikbare boekenkasten van de boekhandelaar. Ik weet dat het slappe excuses zijn en dat ik me best had kunnen inlezen in een aantal schrijvers. Ik weet immers al een paar maanden dat ik hier ga komen. Ik verdiep me gauw in de envelop. Er staan een paar dichtregels op:

“Licht grijsgroen zijn haar ogen.
'Als jij lacht, meisje, zie ik zo de Noordzee voor me.'

Lieve Van de Vijver”

Ik lees het een paar keer. Hoe doen ze dat? Hoe weten zij mijn kleur ogen? Hoe weten ze dat ik bijna op de Noordzee woon? Bijzonder dat het zo gelijkend is. Ik wil niet weten of het misschien ook op alle andere enveloppen staat. Dat hoort bij het mysterieuze van poëzie beslis ik ter plekke.

Persoonlijke ontmoeting

Ik ben door al het materiaal heen, drink mijn bijna koude thee op terwijl ik om me heen kijk. Mijn blik kruist die van mijn buurvrouw. We glimlachen.
“Welke workshop heb jij zo?”
We gaan allebei naar Annelies. Er ontwikkelt een gesprek waar in hoog tempo een heleboel langs komt. Ik weet al snel dat zij de schrijfacademie in Antwerpen doet, in België woont, maar Nederlandse is en al jaren schrijft. Zij weet na vijf minuten dat ik op een zeilboot woon, pas begin met kijken of ik echt iets kan met creatief schrijven, wel stukjes schrijf op een paar eigen websites en in de websitebouw zit. Twee Hollanders die elkaar treffen op een Belgische schrijfdag in Brussel. Ik heb het gevoel precies de enige andere Hollander tussen een paar honderd Belgen uit te hebben gezocht. Toeval?

'Kortverhalen' door Annelies Verbeke

We trekken samen op tot na de lunch. De twee uur Annelies Verbeke vliegen voorbij. Ik maak zoveel mogelijk aantekeningen. In mijn hoofd schieten ideeën alle kanten op. 'Ik wil schrijven! Ik wil schrijven! Ik wil schrijven!' dendert het daar binnen. Afgewisseld door 'Kan ik dit ook?' Annelies vertelt, vraagt, laat lezen, leest voor en daarmee inspireert ze mij. Al meteen bij het begin geeft ze een aantal korte-verhalen-schrijvers 'die je moet lezen' en er volgen er meer gedurende haar voordracht. In mijn gedachten zweeft af en toe het antwoord op mijn vraag langs. Ik voel meteen weerstand opkomen. Ik wil er nog niet aan. Ik vind lezen heerlijk, maar niet als ik het onder een vergrootglas moet leggen.

Schrijfstudenten moeten lezen

Met de over elkaar buitelende ideeën nog in mijn hoofd, neem ik 's middags plaats in wat 'het literaire café' heet. Hier worden een paar debatten gehouden, onder andere over schrijfopleidingen. De gesprekken met de schrijvers kunnen mij slechts matig boeien. Uit het verhaal over schrijfopleidingen neem ik wel mee dat er veel gelezen wordt door de studenten. Het is één van de belangrijke onderdelen van het leren goed te schrijven. Wat boeit je en wat niet? Waarom vind je een verhaal, een gedicht, een roman goed of juist slecht? Slechte boeken zijn zelfs beter, want: van fouten kun je leren!

Ga ik meer lezen om te kunnen schrijven?

De Schrijfdag wordt afgesloten met een literaire slotshow. In de theaterzaal sleept pianomuziek me mee in andere werelden om terug te komen en geboeid te worden door de werkmethodes van gevestigde schrijvers. Ik weet nu al dat ik volgend jaar weer ga. Maar, ga ik straks thuis meer lezen om te kunnen schrijven? Ben ik overtuigd dat ook technisch lezen nodig is om te kunnen schrijven? Ik ga zeker veel meer lezen over schrijftechnieken. De speciale boeken die daarover geschreven zijn. Ik ga ook meer lezen in de genres waarin ik zelf wil schrijven. Maar… een boek dat me opslokt vervolgens technisch te lezen… dat is nu nog een stap te ver.

Er vindt ergens in de wereld een ramp plaats. Je hart breekt als je op tv de trieste beelden van overstromingen, ondervoeding, aardbevingen et cetera ziet. Er worden miljoenen opgehaald om mens en dier te helpen. Prachtig. Totdat naar buiten komt dat er van die miljoenen nauwelijks iets bij de mensen terecht is gekomen. Dat er heel veel geld naar corrupte regeringen is gegaan. Wil ik daar mijn zuurverdiende centen aan spenderen? De barst in mijn beeld over goede doelen is een flinke slag groter geworden. Ik geef niet meer. Ik wil alleen nog iets bijdragen in de vorm van arbeid bijvoorbeeld. Dan weet je dat het goed terechtkomt. Geld geven? Ik stop ermee! Tot die collectebus weer voor mijn neus hangt en ik gewoon geen nee kan zeggen.

Ik kan bijdragen aan een goed doel door middel van inzet van kennis en kunde. Vol enthousiasme stort ik me op deze taak. Vol vertrouwen, vol geloof in het goede. Natuurlijk doe ook ik iets voor een goed doel omdat ik er zelf iets aan heb. Een stuk waardering. Wat positieve exposure voor ons bedrijf. Het eerste jaar geeft een goed gevoel en is het zichtbaar nuttig. Ik sluit mijn ogen voor de gaten die hier en daar vallen. Ik negeer dat het vrijwel onmogelijk blijkt mensen te betrekken die betrokken zouden moeten zijn bij het onderdeel wat ik verzorg. Ik negeer dat er geen reacties komen, afspraken niet worden nagekomen. Ik vlieg op het moment dat er iets extra's gevraagd wordt, al past het eigenlijk niet meer in het proces. Alles voor het goede doel.
Langzaam komen er barsten, ontstaan er gaten. Ik wil het niet zien. Ik probeer te lijmen, stutten te plaatsen, te voorkomen dat het omvalt. Maar er is geen ontkomen meer aan. Mijn beeld van goede doelen stort als een kaartenhuis in elkaar. Het laatste stukje barst met een luide knal in duizenden kleine stukjes die alle kanten op vliegen.
Ik val ten prooi aan iets wat zich een goed doel noemt en de reden? Joost mag het weten. Ik ben verbijsterd, verdrietig, boos, teleurgesteld. Goede doelen? Ik ben er klaar mee!

Tot me weer een collectebus – in de breedste zin – wordt voorgehouden en ik geen nee kan zeggen…

Juist door deze vriendenupdates heb ik de nieuwste manier van vragen door FB ontdekt. De een na de ander plaatst in de status commentaar hierop. Soms heel direct, soms middels nieuwsgierig makende antwoorden. “Niks FB…” lees ik ergens. Huh? Beetje rebels vandaag? Later “Alles goed. Dank je FB!” Ik begin het te snappen. Paar dagen eerder las ik een felle klacht over deze manier van vragen door FB. Omdat ik op dat moment mobiel feestboekte, is mij geheel en al ontgaan wat er aan de hand was. Nu ga ik gauw even het grote systeem op en…ja hoor, ook ik word persoonlijk benaderd door FB. Gezellig!

Gezellig? Daar denken veel van mijn vrienden anders over. Het is blijkbaar ergernis ten top. Steeds vaker verschijnt commentaar in de trant van “Waar bemoei je je mee FB?”. Op mijn beurt wil ik vragen: “Waar maken jullie je druk om, lieve vrienden?” We zijn (bijna) allemaal aanwezig op de sociale media om contact te hebben, te maken, te hervinden. Of gaat het eigenlijk alleen maar om onszelf? Niet om de contacten, maar om eigen dingen te ventileren zodat je het gevoel hebt er te zijn? Is een persoonlijk tintje door FB te sociaal?

Van mij mag FB vragen hoe het met me gaat. Zolang er maar 'Ger' staat en niet 'Ger Wouters'. Dáár erger ik me aan. Vrienden die je noemen in hun reacties en dan rücksichtslos op de entertoets slaan omdat FB de naam automatisch aanvult. Zo klinkt de reactie meteen een stuk bitser. Alsof ik iets verkeerds heb gedaan. Mijn moeder zei mijn voor- en achternaam als ze me tot de orde riep. Ook de juf of meester van school kon dat een enkele keer weleens doen. Maar nooit als alles goed was.
Dus als je het mij vraagt: gezellig die vriendelijke vraag van FB. Heel sociaal!