Zondag 17 november 2013 meren we af aan de passantensteiger van jachthaven Dukra in Zaandam, met de bedoeling een maandje proef te wonen. Het maandje wordt al snel twee maanden en begin 2014 beslissen we dat we voorlopig kiezen voor deze jachthaven als woonplaats en uitvalsbasis. De centrale ligging is erg snel gewend. We hebben nu alles op loopafstand: winkels, markt, vertier en de trein. Gemak dient de mens. En wat is voor ons het grootste gemak? Geen zand! Dat scheelt echt heel veel.

Ondanks alle voornemens als 'elke maand een weekend zeilen' en onze plannen voor wat groter onderhoud aan het onderwaterschip op de wal gevolgd door een tocht rondom Engeland, gebeurt er op dat vlak niets dit jaar. Onderhoud stellen we uit. Van varen komt helemaal niets. Soms neemt het leven een andere wending en dan moet je in figuurlijke zin de zeilen bijzetten. Ernstige ziektes in de familie met ingewikkelde complicaties eisen al onze aandacht en het merendeel van onze tijd op. We leggen ons erbij neer en maken er het beste van. Maar missen doen we het zeilen wel.

Omdat de herfststormen in aantocht zijn, gaan we begin oktober verkassen. We liggen nog steeds aan de passantensteiger, maar aan de 'verkeerde' kant. De meeste stormen komen vanuit het (zuid)westen en daardoor wordt de Markiezin voortdurend tegen de steiger gedrukt. Stootwillen worden er soms tussenuit gewurmd en dat willen we niet meer. En zo bereiden we ons voor om een paar meter te varen. We hebben het gevoel een grote tocht te gaan maken. We hebben zo lang stil gelegen dat we alles moeten controleren en hopen dat alles nog werkt. De motor, de boegschroef, geven geen problemen gelukkig. Maar hoe is het met de aangroei aan de schroef? En komen die vastgesnoerde landvasten nog wel los?

De landvasten komen met wat moeite los. We hebben niet direct veel vaart nodig en dat is maar goed ook. De schroef ziet er zeer waarschijnlijk weer uit als een soort mosselkwekerij. Daar moeten we komend voorjaar maar naar kijken. Heel voorzichtig maken we plannen voor onderhoud en beter nog… plannen voor zeiltochten. We zullen zien of dat gaat lukken. Voor ons blijft gelden: De wind kun je niet veranderen, maar wel de stand van je zeilen!

Jachthaven Seaport Marina wordt via deze naam gekoppeld aan een grote politie-actie waarbij politie, douane, marechaussee en de Belastingdienst pleziervaartuigen controleren bij de sluizen van IJmuiden. Volgens de reportage kan geen enkele boot ontsnappen en worden ze allemaal binnenstebuiten gekeerd. Om het verhaal nog spannender en pakkender te maken, laten ze de burgemeester aan het woord over illegale bewoning en hennepplantage, wat allemaal leidt tot georganiseerde criminaliteit en “dat willen we in IJmuiden niet”.

Ik zit nog op zee als ik de eerste, geschreven, berichten lees over de actie. Ik ben samen met mijn man onderweg van Vlieland naar IJmuiden op ons zeiljacht Markiezin. IJmuiden is onze vaste ligplaats en we wonen aan boord. Volkomen legaal! Keurig ingeschreven bij de gemeente Velsen waar IJmuiden toebehoort. Omdat we nog zeker drie tot vier uur te gaan hebben, maak ik me geen zorgen over een invasie van de sterke arm. Tegen de tijd dat we de jachthaven aanlopen, is iedereen al naar bed. Ik maak me echter wel druk over de inhoud van de berichtgeving. Waarom iemand die al jaren niet meer onder de levenden is, gebruiken om een nieuwsitem spannender te maken? Het bekt zeker niet lekker als je gewoon vertelt: bij de sluizen van IJmuiden wordt momenteel een gecoördineerde actie gehouden door die en die om pleziervaart te controleren. Dat is geen nieuws denk ik. In elk geval geen nieuws dat de kijkers van het achtuurjournaal boeit. Koppel het aan vermeende criminaliteit en het is een ander verhaal. Maar niet noodzakelijkerwijs een verhaal dat waar is!

Ik doe navraag in de jachthaven bij de buren die de hele dag aanwezig zijn geweest. Zij hebben twee douanebootjes gezien, maar dat is niks bijzonders. Dat is vrijwel dagelijkse kost. De echte actie heeft plaatsgevonden bij de sluizen van IJmuiden. Om precies te zijn: bij de Kleine- en de Zuidersluis. En dan vooral aan de kant van het Noordzeekanaal. Deze manier van controleren gebeurt zo goed als elk jaar wel een keer. Net als dergelijke acties aan de grens, of bij caravans en campers, of bij Schiphol. Maar die zijn niet te koppelen aan een naam die onuitwisbaar verbonden is met criminaliteit. En dus veel minder interessant voor journalisten. De vraag is wat controle van pleziervaartuigen te maken kan hebben met de situatie in de vissershaven van IJmuiden. Mijns inziens: niets! De burgemeester doelde dan ook echt op het gebied rondom de vissershaven en niet op de jachthaven. Onduidelijk blijft hoe de problemen daar veranderen door controle van pleziervaart.

En dan ontstaat bij mij de vraag: 'Wat is er echt waar in de journalistieke berichtgeving?'

Ontmoeting met poëzie

Het is mijn eerste schrijfdag en ik ken er niemand. Terwijl ik de trap oploop, houdt een dame in maagdelijk witte verkleedkleding mij staande.
“Mag ik iets in uw oor fluisteren?”
Maar natuurlijk! Ik houd het ene eind van een lange koker tegen mijn oor. De witte fee fluistert. Helder klinken haar woorden. Ik probeer me volledig te concentreren, maar uiteraard vervliegt het gedicht in mijn hoofd en blijven slechts indrukken achter. Fragmenten zonder samenhang. Boodschap in een fles. Mens gaat niet over de oceaan. Natuurlijk wel, denk ik, ik zeil!
Aan deze kant van de oceaan is er een eenvoudige boodschap: “wil je mij het zout geven mijn lief?”
Ik vind het prachtig, wil vasthouden, maar woorden laten zich niet vastzetten in mijn hoofd. Daar zijn ze niet voor gemaakt. Hoewel? Woorden in poëzie gegoten zijn waarschijnlijk wel geschreven om vast te haken in je hoofd, in je gedachten, je beleving. Ik heb niet veel met poëzie, snap het meestal niet en heb het daarom na school volledig links laten liggen. Maar nu, nu een fee mooie woorden in mijn oor fluistert, denk ik toch voorzichtig dat ik het genre een kans moet geven. Als lezer, want als schrijver ligt de enorme worsteling met poëzie bij een schrijfcursus nog heel vers in mijn geheugen.

Onbekendheid met schrijvers

Ik bedank de fee en loop verder. De overgang is groot. Een foyer vol pratende, schuifelende mensen met een rij langs de koffie en thee. Ik pak een kopje, kies een zakje en zoek rond naar een plek waar ik mijn, bij de aankomsthal gekregen, map en persoonlijke envelop kan openen. Snel manoeuvreer ik naar een vensterbankplek. Mijn kop thee overleeft zonder morsen. Naast me staat een vrouw, verdiept in haar schrijfdagspullen. Ik laat de mapinhoud door mijn handen gaan: een tijdschrift, veel informatie, een cd met drie verhalen van Annelies Verbeke. Leuk! Ik ken haar helemaal niet, maar ga wel haar workshop volgen. Eigenlijk ken ik geen van de namen van de aanwezige schrijvers. Ik begin het een beetje als een gemis te ervaren. Verzin excuses voor mezelf. Dat mijn geheugen te slecht is bijvoorbeeld. Dat het allemaal Belgische schrijvers zijn, die in Nederland minder bekendheid genieten en verstopt staan in onbereikbare boekenkasten van de boekhandelaar. Ik weet dat het slappe excuses zijn en dat ik me best had kunnen inlezen in een aantal schrijvers. Ik weet immers al een paar maanden dat ik hier ga komen. Ik verdiep me gauw in de envelop. Er staan een paar dichtregels op:

“Licht grijsgroen zijn haar ogen.
'Als jij lacht, meisje, zie ik zo de Noordzee voor me.'

Lieve Van de Vijver”

Ik lees het een paar keer. Hoe doen ze dat? Hoe weten zij mijn kleur ogen? Hoe weten ze dat ik bijna op de Noordzee woon? Bijzonder dat het zo gelijkend is. Ik wil niet weten of het misschien ook op alle andere enveloppen staat. Dat hoort bij het mysterieuze van poëzie beslis ik ter plekke.

Persoonlijke ontmoeting

Ik ben door al het materiaal heen, drink mijn bijna koude thee op terwijl ik om me heen kijk. Mijn blik kruist die van mijn buurvrouw. We glimlachen.
“Welke workshop heb jij zo?”
We gaan allebei naar Annelies. Er ontwikkelt een gesprek waar in hoog tempo een heleboel langs komt. Ik weet al snel dat zij de schrijfacademie in Antwerpen doet, in België woont, maar Nederlandse is en al jaren schrijft. Zij weet na vijf minuten dat ik op een zeilboot woon, pas begin met kijken of ik echt iets kan met creatief schrijven, wel stukjes schrijf op een paar eigen websites en in de websitebouw zit. Twee Hollanders die elkaar treffen op een Belgische schrijfdag in Brussel. Ik heb het gevoel precies de enige andere Hollander tussen een paar honderd Belgen uit te hebben gezocht. Toeval?

'Kortverhalen' door Annelies Verbeke

We trekken samen op tot na de lunch. De twee uur Annelies Verbeke vliegen voorbij. Ik maak zoveel mogelijk aantekeningen. In mijn hoofd schieten ideeën alle kanten op. 'Ik wil schrijven! Ik wil schrijven! Ik wil schrijven!' dendert het daar binnen. Afgewisseld door 'Kan ik dit ook?' Annelies vertelt, vraagt, laat lezen, leest voor en daarmee inspireert ze mij. Al meteen bij het begin geeft ze een aantal korte-verhalen-schrijvers 'die je moet lezen' en er volgen er meer gedurende haar voordracht. In mijn gedachten zweeft af en toe het antwoord op mijn vraag langs. Ik voel meteen weerstand opkomen. Ik wil er nog niet aan. Ik vind lezen heerlijk, maar niet als ik het onder een vergrootglas moet leggen.

Schrijfstudenten moeten lezen

Met de over elkaar buitelende ideeën nog in mijn hoofd, neem ik 's middags plaats in wat 'het literaire café' heet. Hier worden een paar debatten gehouden, onder andere over schrijfopleidingen. De gesprekken met de schrijvers kunnen mij slechts matig boeien. Uit het verhaal over schrijfopleidingen neem ik wel mee dat er veel gelezen wordt door de studenten. Het is één van de belangrijke onderdelen van het leren goed te schrijven. Wat boeit je en wat niet? Waarom vind je een verhaal, een gedicht, een roman goed of juist slecht? Slechte boeken zijn zelfs beter, want: van fouten kun je leren!

Ga ik meer lezen om te kunnen schrijven?

De Schrijfdag wordt afgesloten met een literaire slotshow. In de theaterzaal sleept pianomuziek me mee in andere werelden om terug te komen en geboeid te worden door de werkmethodes van gevestigde schrijvers. Ik weet nu al dat ik volgend jaar weer ga. Maar, ga ik straks thuis meer lezen om te kunnen schrijven? Ben ik overtuigd dat ook technisch lezen nodig is om te kunnen schrijven? Ik ga zeker veel meer lezen over schrijftechnieken. De speciale boeken die daarover geschreven zijn. Ik ga ook meer lezen in de genres waarin ik zelf wil schrijven. Maar… een boek dat me opslokt vervolgens technisch te lezen… dat is nu nog een stap te ver.

Het is weer goed gekomen toen ik mijn eigen plan heb getrokken. Of eigenlijk: toen we ons eigen plan hebben getrokken. Samen vormen we toch ook een gezin? Dan mag je ook vormgeven aan je eigen kerstfeest en jaarwisseling. Misschien niet leuk voor de familie, maar als kleine familie die we samen vormen, hebben we genoeg aan onze eigen tradities. Het hebben van een boot en het verlangen om ook in de winter leuke tochten te maken, geven een uitstekend excuus. Wat doen jullie met de kerstdagen? Wij zijn er niet!

Een van onze eigen tradities is het verzenden van een leuke kerstkaart naar familie, vrienden en kennissen. Een manier om mensen waar we een band mee hebben, te laten weten dat we ze een fijne tijd wensen en alle goeds voor het nieuwe jaar dat voor de deur staat. Al flink wat jaren proberen we steeds iets nieuws, verrassends, leuks te verzinnen. Een enkele keer is dat niet gelukt en hebben we simpel een doos standaardkaarten gekocht en verstuurd. Een beetje tegen onze eigen principes in, maar soms moet je tradities even doorbreken.

Dat gaan we ook dit jaar doen. De traditie van een eigengemaakte decemberkaart gooien we een jaartje over boord. Geen zin, geen tijd, geen inspiratie, of welk ander excuus je ook wilt horen. Gelukkig zijn er de sociale media. Via die weg kunnen we een groot aantal van onze familieleden en vrienden bereiken. Als zij het nu even doorbrieven, dan komt het overal aan. En bij nog meer mensen dan we doorgaans in onze adressenlijst plaatsen.

Dus… voor iedereen die dit leest:

Maak van de feestdagen datgene wat je zelf wenst!

Voor 2013 zeggen wij:

“Grenzeloos optimisme verslaat elk ongeluk!”

Happy New Year