Mijn eiland?

Mijn naam is Roos. Ze zeggen dat ik op een eiland leef. Ze willen dat ik dat bevestig, maar ik weet niet wat ze bedoelen. Ik zit hier gewoon in mijn kale ruimte met als enig opvallend ding een gekleurde lap stof. Zo'n mooi, lang stuk stof met prachtige, felle kleuren in strepen. De stof is vastgezet aan beide muren. Zo kan ik er in gaan liggen. Dan voel ik me prettig en veilig. Meestal dan.

Ik beweeg zachtjes van links naar rechts en sluit mijn ogen. Ik zie mijn prachtige kleurenboog opdoemen. Een kleurenboog die bestaat uit paden van een soort keien. Nooit helemaal glad, maar ook nooit zo grillig dat het vervelend voelt als ik er met blote voeten over loop. Ik kies vaak voor het blauwe pad. Via blauw kom ik altijd bij de zee, waar ik eindeloos kan staren in het niets. Mijn voeten in het water en nergens over denken. Heerlijk vind ik dat. Soms neem ik het groene pad. Alleen als ik andere geluiden wil horen dan golven en wind. Groen gaat naar een plek met gras en struiken. Er staan ook een soort struiken op een soort paal. Ik weet de naam niet, maar weet wel dat ik die naam ooit geweten heb. Dat is zo raar. Ik probeer niet te denken aan die naam, omdat ik hoop dat ik het dan weer weet. Maar hoe meer ik niet nadenk, hoe meer ik juist denk. Misschien ga ik daarom niet zo vaak via het groene pad.

Laatst heb ik het rode pad genomen. Ik voelde me stoer en sterk en wilde iets nieuws ontdekken. Ik ga echt nooit meer! Rood leidt naar chaos, naar drukte, naar andere mensen die praten, schreeuwen, mij aanstaren. Ik ben gaan rennen, heel hard gaan rennen. Maar ik was de weg kwijt. Ik rende alle kanten op zonder uit te komen bij een pad. De mensen stonden in de weg. Ze verborgen het pad voor mij. Ze trokken aan me, riepen mijn naam. “Roos, Roos, kom terug.” Ik was zo bang dat ik mijn ogen open deed en de kale ruimte weer zag. Meteen waren alle rode mensen weg.

“Je bent weer naar je eiland gegaan” zeiden ze. Als zij het zeggen, is het misschien wel waar.

Wil je de winnende verhalen ook lezen? Kijk dan op Schrijfretraite.nl voor de pdfjes met de verhalen en met het juryrapport. (zolang het op hun site staat)

Zoek mijn man!

Geachte redactie. Ik lees zojuist uw aankondiging van een schrijfwedstrijd over Atlantis. Nu wil het toeval dat mijn man al enige tijd op zoek is naar dat eiland. Hij schrijft er zelfs een dagboek over. Ik stuur u hierbij een samenvatting (meer heb ik niet, zoals duidelijk zal worden). Misschien heeft u er wat aan.

“Ik ben een zeiler (noot: mijn man dus). En ik ben blij dat mijn partner dat ook is. Hierdoor kan ik ongestoord mijn hobby beoefenen. Behalve zeiler, ben ik ook een speciaal soort detective, een 'mapsdetective'. Ik speur via satellietbeelden van Google Maps naar rare plekken op het water, en ga vervolgens op onderzoek uit. Dit brengt me naar de meest mooie plaatsen. Sinds 2009 heb ik een zeewaardig zeilschip. In dat jaar ontdek ik via Maps net ten oosten van Londen een eigenaardigheid in het water. We zijn er in de zomer naartoe gezeild. Eerst vanuit IJmuiden zuidwaarts langs de Nederlandse kust, daarna de Maasmond oversteken en vervolgens westwaarts richting de Thamesmonding. Veel apparatuur heb ik dat jaar nog niet aan boord. Het belangrijkste is een handpeilkompas. Daarmee kunnen we kruisende beroepsvaart prima waarnemen, en bij gevaar voor aanvaring gaan we keurig achterlangs. In de Thamesmonding heb ik mijn object gevonden: een betonnen relikwie uit de Tweede Wereldoorlog, dat boven de golven uitstak. Mijn vrouw vond het prima omdat er een bezoekje Ipswich aan vast werd geknoopt.

Het jaar daarna voorzie ik mijn boot van een betere radar, AIS, zoeklicht en allerlei andere uitrustingsstukken. Het gaat allemaal prima, alleen merk ik wel dat mijn omgeving daar het nut niet altijd van inziet. Gelukkig maakt de zomervakantie van 2010 dit helemaal goed. Ik heb boven de Duitse Waddeneilanden iets eigenaardigs in het water gezien via Google Maps. Onderweg daar naar toe test ik mijn electronica door vlak langs de beroepsvaart te varen. Dankzijn mijn radar en AIS is dat werkelijk een fluitje van een cent! Op 75 meter voorlangs een grote tanker varen, zou ik vroeger nooit gedurfd hebben. Ik doe dit overigens alleen als mijn vrouw slaapt. Zo hebben we allebei een goede vakantie.

Een kleine terugslag in onze relatie komt een paar dagen later. De Duitse waterpolitie entert enigszins ruw onze boot vanwege klachten van een tankerkapitein. Begrijpelijk dat mijn vrouw daar met een ongecontroleerde stressreactie op reageert. Overigens, het voorwerp dat ik zag op Maps was een oud visnet. In de praktijk blijkt het best mee te vallen om dit los te snijden van de schroef. De door Bremen Rescue Radio opgeroepen reddingsboot hoeft ons alleen maar naar Norderney te slepen. Wij kunnen de tocht daarna op eigen kracht vervolgen.

In de winter heb ik gedurende de nachtelijk uren weer intensief gespeurd naar opmerkelijke zaken in het water. Daarbij leg ik de lat wel wat hoger. Ik richt mij nu op de Mid-Atlantische Rug, het fundament van onder meer de Azoren. Het lijkt me geweldig om daar wat te vinden. Ik kan dan een keer een atlantische oversteek maken.

En ik vind het! Een groene plek, omstreeks 750 mijl ten zuiden van die Azoren. Het kan niet anders dan een eiland zijn. Ik meen palmbomen te zien, en, nog veel belangrijker, gebouwen! Vanaf dat moment ben ik niet te houden. Na lang aandringen overtuig ik zelfs mijn vrouw, en het voorjaar 2011 vertrekken we. Dat lukt vooral door het aanprijzen van de palmbomen in de Carieb. Over het eiland heb ik het niet.

Daarna gaat het ergens helemaal mis. In de eerste etappe richting Dover kan ik mijn ontdekking niet meer voor me houden. Terwijl mijn vrouw zeeziek aan dek zit, blijf ik maar doorpraten over het eiland. Tegenwerpingen van mijn zieke vrouw dat dit misschien weer een visnet is, en dat het uitsnijden midden op de oceaan niet haar voorkeur heeft, negeer ik. Gedurende de tocht wordt het me duidelijk dat we de ene passie wel, maar de andere niet delen. En als ik bij het invaren van Dover de apparatur een keertje extra test, en 50 meter voor de veerboot uit Calais langsvaar, is het einde daar.

Ik ben een detective. En het is jammer dat mijn partner dat niet is. We nemen in Dover afscheid van elkaar. Mijn zoektocht zet ik alleen voort.”

Geachte redactie. In Dover ben ik (noot: de echtgenote) dus van de boot afgestapt. Mijn man heeft vervolgens zijn zoektocht vervolgd. Zo nu en dan komt er een bericht via het PACTOR Modem op de website binnen. In het begin was het bevrijdend, maar ik maak me nu toch wel zorgen. Zijn laatste bericht is alweer twee maanden geleden verstuurd, en luidde slechts “Ik zie het! Ik zie het!”. Zou u ALSTUBLIEFT dit verhaal willen plaatsen? Misschien kunnen dan mensen die een rondje Atlantic zeilen, uitkijk naar hem houden.

Ongeschreven

Ik neem plaats op de laatste lege kubus en kijk uit over de lange rij wachtenden voor mij. De lucht zindert van de verwachtingen, de hoop, het verlangen. Ik kijk al lang uit naar dit moment. Eindelijk maak ik kans. Eindelijk is er plaats voor mij. Naast me, daar waar de kubussen niet zijn, hangt nu een soort mist. Ik kan geen individuen meer onderscheiden. Er zijn geen letters, geen woorden en zeker geen zinnen te herkennen. Vaag, grijs, ondoorzichtig, bijna onbestaand. Ik wil het aanraken, maar er is niets. Ik kijk de andere kant op, naar de rij kubussen. Elke kubus is bezet. Ze lijken allemaal te zweven. Het eerste gedeelte strak en keurig op een lijn. Voorbij de helft is er enige beweging. Ik zie dat de kubussen nu en dan verwisselen van plaats. Schijnbaar uit zichzelf. De bewegingen worden meer en chaotischer naarmate het begin van alle kubussen dichterbij komt. Ik kan niet zien wat daar precies gebeurt. Ik ben nog te ver weg.

De schrijver opent de inktpot en pakt zijn kroontjespen op. Hij staart naar het hagelwitte vel papier voor hem op de lessenaar. Gedachteloos steekt hij het puntje van de pennenhouder in zijn mond. Leeg, alles is nog leeg. Maar in zijn hoofd beginnen zich woorden te vormen en de woorden vormen zinnen. Hij ziet stukken verhaal als beelden voor zijn ogen langsgaan. Hij is zoekend. Zoekend naar de juiste woorden, naar die ene beginzin waar de toon mee gezet wordt. Hij wil als altijd meteen de perfecte zin neerschrijven. Geen gekras op zijn hagelwitte papier. Zijn vingers draaien de kroontjespen rond tussen zijn tanden. Flarden tekst stelt hij samen zonder het op te schrijven. Eerst moet die ene zin er zijn.

Ik droom weg en denk aan wat er straks gaat gebeuren. Ik zie mezelf staan op een hagelwit vlak. Ik word nooit meer vergeten. Ik ben belangrijk, betekenisvol en wordt bewonderd, misschien een keer verguist, maar nooit, nooit zal ik meer helemaal verdwijnen. Met een beetje geluk wordt ik bekend over de hele wereld. Ik word absoluut een ster. Ik vraag me af door wie ik ontdekt ga worden. Een cabaretier? Een journalist? Een ontdekkingsreiziger? Of gewoon bij toeval door de 'gewone' man? Kom ik op televisie? In de krant? Ik zucht een keer diep. Ik kan niet wachten om te weten waar ik terecht kom. Schiet op met die rij! Het is nu mijn tijd.

Ineens doopt de schrijver zijn pen in de inktpot en begint te schrijven. Sierlijke letters vormen woorden en de woorden vormen zinnen. Het lijkt of deze vanzelf uit de pen vloeien. De schrijver aarzelt geen moment. Zijn hand beweegt van links naar rechts, met een korte hop terug, om weer van links naar rechts te gaan. Het ritme wordt slechts onderbroken door het opnieuw dopen van de pen in de inkt. Nergens een druppel. Nergens een fout. Zijn verhaal vult het hagelwitte papier tot de laatste millimeter. Dan stopt de schrijver. Hij pakt een nieuw hagelwit, leeg vel. Staart opnieuw de verte in met de houder van de kroontjespen tussen zijn tanden, zoekend naar de nieuwe eerste zin.

Wanneer het precies gebeurd is, weet ik niet. Ineens maak ik onderdeel uit van de steeds verwisselende kubussen. Ik ben een onderdeel van een reeks en toch ben ik ook nog zelfstandig, los van de rest. Mijn kleur verschilt van de anderen. Ik ben vaag, een soort van doorzichtig. Om mij heen is iedereen solide zwart. Een vaste vorm. Of toch niet? Af en toe verwisselt mijn kubus met een kubus die ook bezet is met een doorzichtige en nog vage vorm. Ik ril bij de gedachte dat ik concurrentie heb. Ik ben aan de beurt! Niet een ander. Boosheid overvalt me. Ik probeer mijn kubus te besturen en naar voren te dringen. Door mijn boosheid loop ik rood aan en word zo zichtbaarder. Het gaat me lukken!

De schrijver komt weer in beweging. Bedachtzaam doopt hij de pen in de inkt. Nog even zweeft zijn hand boven het lege vel. Dan raakt de penpunt het papier en vloeien de letters opnieuw aaneen tot woorden en vormen de woorden zinnen. De schrijver stokt. Even heeft hij een nog niet eerder geschreven woord voor ogen. Het zweeft als het ware op een kubus voorbij en trekt de aandacht door de dieprode kleur. De schrijver volgt het woord, zoekt de betekenis. Enkele ogenblikken neemt hij het woord in zich op. Maar ineens wordt de kubus opzij geduwd door een wirwar van kubussen met allemaal solide, vastgevormde woorden. En de schrijver schrijft: 'Zonde van het ongeschreven woord.'

Een zomerse zeiltocht

"Kan ie?" roep ik naar mijn schipper terwijl ik de laatste lijn die ons bootje aan de kade vasthoudt, bijna helemaal losmaak. Op het antwoord "ja!" laat ik het laatste stukje loskomen en trek de lijn aan boord. De Markiezin komt rustig los van het betonnen, drijvende platform waar ze een paar dagen geleden aan afmeerde. Ik kijk nog even om me heen en controleer of er nergens meer obstakels zijn, dan ga ik alle landvasten netjes opschieten. Ik grinnik in mezelf om het zeiljargon. Het is nog niet zo heel lang geleden dat ik niets van de termen snapte. Landvast? Opschieten? "De landvast beleg je op de kikker." Volgens mij beleg ik een boterham, zwemt de kikker in de vijver en wat is een landvast? Nu, op het moment dat ik voorop onze zeilboot sta, weet ik dat de landvast de lijn is waarmee de boot wordt vastgelegd aan de kade, dat de kikker het metalen geval is waar je de lijn omheen slaat en dat het proces van lijn om de kikker slaan, beleggen heet. Opschieten moet ik nu trouwens op twee manieren: tempo maken en de landvasten netjes oprollen om ze weg te kunnen bergen. Ik verlaat mijn dagdroom en doe wat ik moet doen. Zodra ik alles heb opgeborgen, zorg ik voor de voorbereiding van het hijsen van de zeilen. De jachthaven van het Duitse Waddeneiland Borkum is verdwenen achter het duin. Mijn schipper is de havenkom uitgevaren en stuurt richting de Ems. Voor ons zie ik nog een paar van de wedstrijdschepen waar we mee in de jachthaven lagen.

We zijn wat later vertrokken om de stroom op de Ems echt mee te hebben. Wij hoeven niet op een bepaald moment te starten. We gaan naar het volgende Duitse Waddeneiland en zijn geen deelnemer aan de regatta Borkum – Helgoland. We worden wel door de wedstrijd beïnvloed. Als er niemand in de buurt is, kiezen we maar al te vaak voor de makkelijke optie: motor aan en dat stukje tegenwind even snel nemen zonder te laveren. Maar met al die wedstrijdzeilers in de buurt laten we ons niet kennen en gaan de uitdaging van het laveren aan. Zeilen omhoog en gaan!

Ik neem het eerste half uur sturen voor mijn rekening. Mijn schipper doet het zware werk bij het overstag gaan. Als een bezetene aan de lier draaien om het zeil weer in de goede stand te zetten. Ik voel me stoer en sterk en geniet met volle teugen. De zon schijnt, de wind is pittig, en het water van de Ems rustig. We maken slag na slag en varen de regattavloot voorbij. Ze moeten nog officieel starten. Na een half uur ga ik aan de lieren en al gauw druipt het zweet van mijn gezicht. "Ik moet toch weer eens wat aan krachttraining gaan doen", zeg ik tegen mezelf als ik onderuitzak na de inspanning. Ik kijk naar de kustlijn van Borkum. Een prachtig duingebied en meer naar links de eerste huizen van het stadje Borkum. Ik herken de oude vuurtoren. Twee dagen geleden stonden we aan zijn voet. De slagen die we maken, worden wat langer nu de vaargeul breder wordt. De golven nemen toe. Eigenlijk gaat dat nogal ongemerkt. Ik ben zo bezig met de omgeving en met het zeilen dat ik me vrij plotseling realiseer hoe hoog de golven intussen zijn. De Markiezin ploegt er met gemak doorheen, maar het vergt uiterste concentratie zie ik aan het gezicht van mijn schipper. Ergens in mijn achterhoofd gaat een alarmbel rinkelen. Ik duw het weg. Neem het roer weer over voor een half uurtje. Wauw! Dit is zeilen! Ik zet mijn voeten stevig vast en stuur geconcentreerd de golven op en af. Ze worden nog hoger.
Weer rinkelt de alarmbel en weer negeer ik het. Pas als mijn schipper het roer weer heeft en ik voel en zie hoe de Markiezin omhoog en omlaag bonkt, besteed ik aandacht aan de nu knalhard rinkelende alarmbel in mijn hoofd. "Verdorie, we hebben geen reddingsvest aan!" schiet het door me heen. Ik kijk naar het gezicht van mijn schipper en zeg niets. Hij is in opperste concentratie en bepaald niet blij. Ik lees enige angst in zijn ogen. Nu beginnen over de vesten levert me alleen een grom op weet ik. Ik hoop en smeek inwendig dat hij zich goed vasthoudt en niet overboord dondert. Ik speur het water voor ons af op zoek naar een geschikt moment om de kajuit in te duiken en onze vesten te pakken. Ze liggen klaar op de bank. Een stommiteit om ze niet meteen na het wegvaren aan te doen. We hebben verder volledig zeilpak en laarzen aan. Ga je nu overboord, dan ligt magere Hein heel dichtbij op de loer. Een lichte paniek maakt zich van me meester. "Ik moet die vesten pakken! Ik moet die vesten pakken!" dreunt het in mijn hoofd. "Nu!", denk ik en duik de kajuit in. Half vallend het trapje af, drie stappen, twee keer grijpen en bijna rennend weer naar buiten. Ik plof neer op de kuipbank, haal diep adem en weet dat er nog meer onheil aankomt.

De boeg van de Markiezin richt zich omhoog. Hoger dan ik tot nu gezien heb. Mijn schipper haalt piepend adem en trekt verbeten aan het stuur. Met een klap gaan we de golf af. "We zijn er door", zegt mijn schipper. Opluchting! De laatste boei van het Borkumer riffgat en hij stuurt stuurboord uit. We komen nu meer voordewinds en dat voelt gelijk een stuk rustiger. Woordeloos geef ik mijn schipper zijn reddingsvest en neem het roer over. Hij weet dat ik denk "stelletje idioten dat we zijn!" Hij weet dat ik boos ben op hem maar vooral ook op mezelf. Ik heb tijd nodig om bij te komen van de paniek.
Ik voel me weeïg. De sprong de kajuit in is teveel van het goede geweest. Ik ben zeeziek aan het worden. Ook dat nog! "Wil je de puts voor me pakken?" Mijn schipper kijkt naar me op, geeft geen antwoord, maar gaat naar binnen. Ik zet de automatische piloot aan, plof weer op de kuipbank en pak de emmer aan. Geen seconde te vroeg. Mijn maag draait zich om. Ik sluit mijn ogen om de misselijkheid niet te versterken. Dat zakt weg, maar een vieze smaak blijft achter. "Zo, ik ga maar niet meer naar binnen", zeg ik. Nu kijkt mijn schipper heel verbaast. Hij lijkt te denken: "Huh? Kan ze nog praten?" Met een vage glimlach antwoord ik op de verbazing "Ja, ik ben alleen misselijk, maar verder gaat het wel". "Zal ik even uitkijk houden terwijl jij de kaart bijwerkt?" Ik voel me belabberd en tegelijkertijd blij. Nog niet eerder kon ik blijven functioneren als ik zeeziek werd. Het idee alleen al haalt de scherpe kantjes van zeeziek zijn weg. Ik kijk rond of er geen boeien, schepen of ander gevaar in de buurt is. Niets aan de hand. Een eindje bij ons vandaan de eerste schepen van de regattavloot die ons hebben ingehaald. Een fel gekleurd zeil scheurt. Ook zij hebben het niet makkelijk. De komende uren hoeven we niet veel inspanning te leveren. Relatieve rust heerst aan boord.

"We strongly advice not to approach." Ik schrik op uit mijn dommel. "Heb jij gehoord wat ze precies zeiden op de marifoon? Kunnen we Norderney niet aanlopen?" Mijn schipper schudt zijn hoofd. "Ik heb het ook niet goed gehoord. Het zal wel meevallen." "Bremen rescue, Bremen rescue, here the Valwind." Ik spits mijn oren. "We would like to enter the harbour of Norderney. Is this posible? Over." "Valwind, this is Bremen rescue. Do not go to Norderney. There are huge swells. We strongly advice not to approach. Over." Ik kijk naar mijn schipper. Wat moeten we nu? We kennen de aanloop niet. We hebben geen idee over de werkelijke omstandigheden tussen de zandbanken daar. De wind is krachtig en uit noordwest. Ergens heb ik gelezen dat deze omstandigheden het aanlopen van Norderney gevaarlijk maken. Mijn schipper heeft vanmorgen nog gebeld met de havenmeester van de jachthaven. Volgens hem is de aanlooproute geen probleem. Andere mensen zeggen juist dat het ondieper is geworden. En hoe is dat met deze wind? Moeten we aanlopen wel willen? Ik zie en herbeleef de beelden van een paar uur geleden. De enorme golven doordat het wind tegen stroom is. In mijn hoofd worden de golven steeds hoger. Ik grijp de puts en geef weer over.

Mijn schipper heeft intussen gekeken waar we precies zijn, hoe het met de stroom zit en wat de geleerden over de aanlopen in de almanak hebben opgeschreven. Op het moment dat hij weer naar buiten komt, herhaalt Bremen rescue de waarschuwing: "We strongly advice NOT to approach." Ik kijk naar mijn schipper. "Ik denk dat we moeten omkeren", zegt hij. "Zij weten hoe het hier is en waarschuwen niet voor niets." Ik knik, sta op en neem het roer. "Beter ten halve gekeerd dan ten hele gestrand!"